Najbardziej zagadkowa rzeźba świata

Nie chodzi tu o starożytną statuę zapomnianego bohatera lub rewolucyjne odkrycie archeologiczne. Przed gmachem głównym CIA, organizacji od razu już kojarzącej się z tajemnicami i szyframi, stoi monument z zakodowaną wiadomością. Do dzisiaj nikt nie rozwikłał jego zagadki.

Tajemnicza rzeźba nosi tytuł Kryptos, co z greckiego oznacza „ukryty”. Po raz pierwszy została zaprezentowana niemal trzy dekady temu, 3. listopada 1990 roku. Wyglądem przypomina delikatnie pofalowaną kartkę papieru, z której wycięto w idealnych rzędach litery łacińskiego alfabetu. 

Autorem dzieła jest James Sanborn, którego projekt wygrał ćwierćmilionowy przetarg ogłoszony przez Centralną Agencję Wywiadowczą. Artysta już wcześniej znany był ze swojej fascynacji zakodowanymi wiadomościami, ale też magnetyzmem i oddziaływaniami międzyatomowymi. W pracy nad Kryptosem pomagał mu emerytowany szyfrant CIA, Ed Scheidt, nazywany „czarodziejem kodów”. 

Zaszyfrowany tekst dzieli się na cztery segmenty, z których do tej pory odczytano trzy. Pierwszy to poetyckie sformułowanie autorstwa samego rzeźbiarza brzmiące: „Between subtle shading and the absence of light lies the nuance of iqlusion”, które można przetłumaczyć jako „Między subtelnym cieniowaniem a brakiem światła tkwi niuans iluzji”. Do tego enigmatycznego zdania wkradł się błąd w postaci zamiany litery „l” na „q” w słowie „iluzja”. Sanborn przyznał, że niektóre z kilku pisarskich omyłek były przypadkowe, inne intencjonalne, na razie jednak nie znamy ich znaczenia.

Kolejna odszyfrowana sekcja Kryptosa niesie znacznie dziwniejszy przekaz:

„Było zupełnie niewidoczne. Jak to możliwe? Wykorzystali pole magnetyczne ziemi. Informacje zostały zebrane i przekazane pod ziemią w nieznanym kierunku. Czy Langley o tym wie? Powinni – zostało to gdzieś ukryte. Kto może wiedzieć, gdzie dokładnie? Tylko WW. To była ostatnia wiadomość od niego: trzydzieści osiem stopni pięćdziesiąt siedem minut sześć przecinek pięć sekund szerokości geograficznej północnej, siedemdziesiąt siedem stopni osiem minut czterdzieści cztery sekundy długości geograficznej zachodniej. Warstwa druga.”

Langley to miejscowość w stanie Wirginia będąca siedzibą władz CIA. To właśnie tam znajduje się Kryptos oraz punkt na mapie odpowiadający koordynatom 38°57'06.5"N, 77°08'44.0"W. Inicjały WW mogą należeć do Williama Webstera, dyrektora CIA w latach 1987-1991, który podobno jako jedyny oprócz autora zna rozwiązanie zagadki monumentu.

Trzeci segment rzeźby skrywa cytat z pamiętnika Howarda Cartera, odkrywcy grobowca faraona Tutenchamon. Wpis pochodzi z 22 listopada 1922 roku czyli z dnia, w którym otwarto starożytny grób.

„Powoli, straszliwie powoli szczątki ruin korytarza, które tarasowały dostęp do niższej części przejścia zostały usunięte. Drżącymi rękoma zrobiłem maleńki wyłom w lewym górnym rogu. Następnie, poszerzając trochę otwór, włożyłem do środka świecę i zajrzałem. Gorące powietrze wydobywające się z pomieszczenia rozchwiało płomyk, lecz zaraz potem z mgły wyłoniły się szczegóły sali. Widzicie coś?”

Jako pierwsi znaczenie trzech zacytowanych wyżej fragmentów rozwikłali po cichu kryptoanalitycy NSA. Później, w 1998 roku pracownik CIA David Stein rozwiązał tę samą łamigłówkę, wcześniej poświęciwszy jej mnóstwo papieru, ołówków i 400 godzin przerwy lunchowej. O jego sukcesie dowiedzieli się tylko koledzy po fachu, gdyż CIA nie zdecydowało się go opublikować. Szeroki rozgłos dzięki rozszyfrowaniu trzech czwartych rzeźby uzyskał dopiero informatyk Jim Gillogly.

Jednak by zinterpretować przesłanie Kryptosa, konieczne jest złamanie kodu zabezpieczającego czwartą część wiadomości. Składa się ona jedynie z dziewięćdziesięciu siedmiu liter, lecz najwyraźniej jej zwięzłość podnosi poziom trudności. W 25. rocznicę upadku Muru Berlińskiego, Jim Sanborn, zmartwiony że sekret dzieła nie zostanie odkryty przed jego śmiercią, zdecydował się ogłosić wskazówkę. Zgodnie z jego słowami, ostatnie 6 z 97 liter mają kodować słowo „Berlin”. Świat wciąż czeka na śmiałka, któremu uda się wyjaśnić, co tajemniczy Kryptos ma wspólnego z niemiecką stolicą.

Autor: 
Anna Świtała
Źródło: 

„Ilustrowany przewodnik po zaginionym symbolu Dana Browna”, wyd. Bellona; https://www.thevintagenews.com; https://www.wired.com

Dział: 

Dodaj komentarz

CAPTCHA
Przepisz kod z obrazka.
3 + 1 =
Rozwiąż proszę powyższe zadanie matematyczne i wprowadź wynik.